Groen diende een wetsvoorstel in dat volgens de partij “etnische profilering” bij de politie moet bestrijden. “Om te vermijden dat de politie enkel allochtonen controleert.” De partij gelooft dat zo het vertrouwen tussen politie en jongeren zal verbeteren. Dat voorstel schiet alvast in het verkeerde keelgat bij VSOA Politie, meldt Vincent Houssin, ondervoorzitter van de politievakbond. Ook Jurgen De Landsheer, korpschef van de politiezone Brussel Zuid uit kritische bedenkingen. 

“Om dat aan te pakken, kijken we in de eerste plaats naar de controles zelf. Zo stellen we voor dat de politie bij elke controle uitlegt waarom die plaatsvindt. Zo’n motivering verhoogt de legitimiteit. Daarnaast stellen we voor dat elke controle geregistreerd wordt. De betrokkene krijgt dan een bewijs en de politie kan degelijke statistieken bijhouden als iemand daar vragen over heeft”, legt Kamerlid Stefan Vanhecke uit.

Jurgen De Landsheer, korpschef van politiezone Brussel-Zuid benadrukt dat er al heel wat controlemechanismen bestaan en ziet weinig verschil. 

Administratieve rompslomp vermijden

“Vanzelfsprekend heb ik geen enkel probleem om uitleg te geven over het waarom en het registreren van de controle. Dat gebeurt ook vandaag al. Alles gebeurt volledig in lijn met de Wet op het Politieambt. Op basis van de naam van de persoon kunnen we nakijken in onze databanken hoeveel keer iemand effectief gecontroleerd is.”

De Landsheer waarschuwt voor de overbodige administratieve rompslomp die per definitie gepaard gaat met een formeel bewijs van controle.

“Het afleveren van zo’n bewijs is niet efficiënt. Dit zou dan weer nieuwe controles vergen om te verifiëren of het bewijs wel correct is. En of het met de persoon overeenkomt.” 

N-VA Kamerlid Michael Freilich, die in het verleden deelnam aan een debat over dit thema, ziet het anders: “Ik heb respect voor onze politieagenten en vind het geen teken van vertrouwen om elke agent als een potentiële misdadiger te bestempelen. Dat neemt niet weg dat er in de opleiding oog moet zijn voor het thema. Maar wat Groen hier voorstelt is toch een ander paar mouwen.”

Vincent Houssin (VSOA): “De politie concentreert zich op die buurten waar criminele feiten gepleegd worden”

Ook bij de politievakbond VSOA reageert ondervoorzitter Vincent Houssin afwijzend. “Het is niet zo dat politieambtenaren zich concentreren op bepaalde buurten omwille van bepaalde mensen met een migratieachtergrond”, legt hij uit.

“Politiediensten concentreren zich op die buurten waar er criminele feiten worden gepleegd, of waar er een onveiligheidsgevoel heerst. Dat gebeurt zo in heel het land”, klinkt het.

Dat men er ter linkerzijde lijkt vanuit te gaan dat er per definitie een wijd verspreid of veralgemeend probleem zou zijn met controles die op ‘etnische profilering’ zouden gebaseerd zijn klopt volgens Houssin dan ook niet met de dagelijkse politiepraktijk. 

“De focus op bepaalde buurten en individuen, van welke afkomst dan ook, heeft dan ook totaal niets te maken met enige vorm van vooroordelen. Integendeel, men moet dat bekijken in het kader van de bestrijding van bepaalde misdaadfenomenen en van maatschappelijke overlast.”

Vanuit mensenrechtenorganisaties zwaait men vaak met studies en onderzoeken, maar die zijn doorgaans niet gebaseerd op concrete cijfers. Politiediensten erkenden ook in het verleden dat er hier en daar dingen fout lopen. Maar binnen de politiewereld ervaart men het Groene voorstel vooral als een gebrek aan vertrouwen.  

“Doorgedreven controles in probleemwijken zijn voorzien binnen het wettelijk kader van de wet op het Politieambt”

De vakbondsman benadrukt de noodzaak en het preventieve karakter van politiepatrouilles. Die gebeuren, zo verzekert Houssin ons, in tegenstelling tot wat men vaak laat uitschijnen zeker niet willekeurig.

“Regelmatige controles in probleemwijken zijn perfect te verantwoorden. Die controles gebeuren steeds op basis van gedragingen, omstandigheden van tijd of plaats en zijn volledig conform het artikel 34 van de wet op het politieambt.”

Die controles hebben ook hun maatschappelijk nut: “Ook buurtbewoners die het wel goed menen in deze maatschappij, de overgrote meerderheid, zijn vragende partij. Die buurtbewoners zijn absoluut niet gediend met allerlei vormen van criminaliteit, zoals gedwongen prostitutie, drugbendes, schietpartijen, afrekeningen, diefstallen met geweld, enz…”

“Het is voor deze mensen, en het geheel van de maatschappij dat onze collega’s het elke dag doen. Het is onze wens dat ook deskundigen en bepaalde politici hun ogen willen opendoen, en het onderscheid maken tussen ‘overdreven politiegeweld’ of ‘etnische profilering’ en de pro-activiteit van gemotiveerde collega’s.” 

Politiek moet duidelijk maken welke politie men wil

Bepaalde eenzijdige politieke reacties, steeds uit dezelfde hoek doen stilaan de emmer overlopen bij het politiepersoneel. Voor velen is de maat nu echt vol. 

“De boodschap die men nu opnieuw geeft, door te laten uitschijnen dat er een structureel probleem heerst van racisme en etnische profilering binnen de politiediensten, is niet correct. Dat weegt zwaar op de motivatie van de politiemensen”, ervaart Houssin.

Voor de vakbond VSOA is het de hoogste tijd dat politici duidelijk maken aan de burgers en aan de politieambtenaren welk soort politie men precies wil.

“Wil men een politie die zich voor iedere handeling verschillende keren dient te verantwoorden, die men telkenmale in vraag stelt en die na een tijd bevriest en gedemotiveerd geraakt? Of wil men een politie, die de nodige waardering krijgt van de politieke overheden? Een politie die gemotiveerd proactieve controles uitvoert – binnen het wettelijk kader – in de strijd tegen de criminaliteit en het onveiligheidsgevoel.”

Houssin besluit zijn oproep, met een vleugje cynisme: “Of wil men sommige buurten soms gewoon verder laten verloederen en criminele bendes laten zegevieren?